మలం నుండి రక్తం వస్తే – కారణాలు, ప్రమాదాలు, డాక్టర్ ను ఎప్పుడు కలవాలి?
పరిచయం
మలం వెంట రక్తం చూస్తే చాలామంది భయపడిపోతారు. అది సహజమే. కానీ ఎల్లప్పుడూ క్యాన్సర్ కాదు. చాలా సార్లు అది సాధారణ పైల్స్ లేదా ఫిషర్ వల్ల కలుగుతుంది. అయినా రక్తం కనిపించిన ప్రతిసారీ డాక్టర్ సందర్శించడం సురక్షితం. ఈ ఆర్టికల్ లో వివిధ కారణాలు, ప్రమాదకర సంకేతాలు వివరిస్తాను.
రక్తం రావడానికి సాధారణ కారణాలు
1. మూలవ్యాధి (పైల్స్)
ఇదే అత్యంత సాధారణ కారణం. లక్షణాలు: ప్రకాశవంతమైన ఎర్ర రక్తం, మలం పైన లేదా టాయిలెట్ పేపర్ పై, సాధారణంగా నొప్పి ఉండదు. రక్తం మిశ్రమంగా లేదు – ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది.
2. అనల్ ఫిషర్
మల విసర్జన సమయంలో తీవ్ర నొప్పి + చిన్న మొత్తంలో రక్తం. నొప్పి గంటలు ఉంటుంది.
3. మలబద్ధకం వల్ల గాయం
గట్టిగా నొక్కడం వల్ల మలద్వారం గాయపడి రక్తం రావచ్చు.
4. పేగుల్లో పుళ్ళు (Ulcerative colitis, Crohn’s)
దీనిలో విరేచనాలు, కడుపు నొప్పి, బరువు తగ్గడం, మరియు రక్తం ఉంటాయి. రక్తం తరచుగా మలంతో కలిసి ఉంటుంది.
5. పాలిప్స్ లేదా క్యాన్సర్ (Colorectal cancer)
ఇది చాలా అరుదు (5% కేసుల కంటే తక్కువ). అయినా 50 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో ప్రమాదం ఉంది. రక్తం ముదురు రంగులో (చాయ) లేదా నల్లగా, మలంతో కలిసి ఉంటుంది.
రక్తస్రావానికి సాధారణ కారణం మూలవ్యాధి లక్షణాలు గుర్తించడం. ఫిషర్ లేదా ఫిస్టులా తేడాల కోసం పైల్స్ vs ఫిషర్ vs ఫిస్టులా చదవండి. నిర్ధారణ తర్వాత చికిత్సకు మూలవ్యాధి చికిత్సలు చూడండి.
H2: మలంలో రక్తం రంగు – ఏమి చెబుతుంది?
| రక్తం రంగు | అర్థం |
|---|---|
| ప్రకాశవంతమైన ఎరుపు (పూడ్చి ఎరుపు) | మలద్వారం లేదా పురీషనాళం (rectum) దగ్గర సమస్య – పైల్స్, ఫిషర్, కొన్నిసార్లు క్యాన్సర్. |
| ముదురు ఎరుపు / బుర్గుండీ | పెద్ద ప్రేగు (colon) లోతట్టు సమస్య. క్యాన్సర్, పాలిప్స్, వాపు. |
| నల్లటి రంగు (టార్ లాగా) | కడుపు లేదా చిన్న ప్రేగు సమస్య. అల్సర్, రక్తస్రావం. (ఐరన్ మాత్రలు లేదా బీట్రూట్ తినడం వల్ల కూడా నల్లగా కావొచ్చు – అది రక్తం కాదు) |
H2: “బాత్రూం కి వెళ్తే రక్తం” – సాధారణంగా ఏమిటి?
చాలా సార్లు బాత్రూం వెళ్లేటప్పుడు రక్తం కనిపిస్తే, అది పైల్స్ లేదా ఫిషర్ కారణంగానే ఉంటుంది. అయినా ఈ విషయాలు తెలుసుకోండి:
- మలవిసర్జన ప్రారంభంలో రక్తం, నొప్పి ఉంటే → ఫిషర్ లేదా ఇన్ఫెక్షన్
- చివరిలో లేదా తర్వాత రక్తం, నొప్పి లేకుంటే → పైల్స్
- రక్తం మలంతో కలిసి ఉంటే, పొత్తి కడుపు నొప్పి ఉంటే → IBD లేదా ఇన్ఫెక్షన్, వెంటనే వైద్యం అవసరం.
H2: ఎప్పుడు డాక్టర్ తప్పనిసరి?
కింది వాటిలో ఏదైనా ఉంటే వెంటనే డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్లండి:
- 45 ఏళ్లు పైబడి ఉంటే, మొదటిసారి రక్తం కనిపిస్తే.
- రక్తం ముదురు రంగులో లేదా నల్లగా ఉంటే.
- రక్తస్రావం చాలా ఎక్కువగా (పాత్రలో నిండేంత) ఉంటే.
- బరువు తగ్గడం, అలసట, జ్వరం వంటి ఇతర లక్షణాలు ఉంటే.
- కుటుంబంలో పేగు క్యాన్సర్ చరిత్ర ఉంటే.
- రక్తస్రావం ఒక వారం కంటే ఎక్కువ కొనసాగితే.
H2: డాక్టర్ ఏ పరీక్షలు చేస్తారు?
- డిజిటల్ రెక్టల్ ఎగ్జామినేషన్ (DRE)
- అనోస్కోపీ / ప్రోక్టోస్కోపీ – చిన్న గొట్టంతో లోపల చూడటం
- కొలనోస్కోపీ – అవసరమైతే (ముఖ్యంగా 45+ వయసు, లేదా ఇతర ప్రమాద కారకాలు)
ముగింపు
మలంలో రక్తం చూసి భయపడకండి, కానీ నిర్లక్ష్యం చేయకండి. ఒకసారి డాక్టర్ ను సంప్రదించి, కారణం తెలుసుకోండి. చాలా కేసుల్లో ఇది తేలికపాటి సమస్యే.